مالیات بر ارزش افزوده جزو مالیاتهای غیر مستقیم است. که خریدار (مصرف کننده) آن را به همراه بهای خرید کالا یا خدمات می پردازد. و فروشنده (دریافت کننده) موظف است مقدار مالیات دریافتی را به خزانه دولت واریز کند. دولتها مصارف ویژه ای را برای این مالیات در نظر گرفته اند و همچنین از مهم ترین درآمدهای خزانه استانداری ها، شهرداری ها و دولت های مرکزی محسوب می شود.
این مالیات معمولا به حساب خزانه دولت مرکزی وارد می شود. و از آنجا طبق قانون و معمولا با توجه به نسبت جمعیت بین استانها و شهرها پخش می شود. مالیات بر ارزش افزوده به تمامی خدمات و کالاهایی که در برابر پول در داخل کشور داد و ستد می شوند، تعلق می گیرد. به جز اینکه در قانون برای آن شرایط ویژه ایی از جمله تخفیف هایی در نظر گرفته باشند. مثل کالاهایی که صادر می شوند.
نکته: صادرات معاف از ارزش افزوده نمی باشد بلکه نرخ صفر است.
ارزش افزوده ارزشی ست که در فرآیند تولید به ارزش کالاهای واسطه ای افزوده می شود. بنابر کتیبه های گلی یافت شده خزانه دار دولت در زمان هخامنشیان، به نسبت درآمد هر کاسبی که از راه فروش اجناس انباشته بود از او مالیات می خواست، بنابراین گروهی از تاریخ نگاران ادعا می کنند که اساسا سیستم مدرن مالیاتی را هخامنشیان به دنیا ارائه دادند.
در اروپا آلمان ها به عنوان اولین قوم در قرن پانزدهم میلادی شروع به کسب نوعی مالیات بر فروش کردند. در سال 1916 طی جنگ جهانی اول این قانون در سراسر آلمان به صورت رسمی شد. این نوع مالیات در سال 1968 میلادی در راستای هماهنگی مالیاتهای اروپا (مالیات بر ارزش افزوده) نامیده شد. تقریبا در سراسر اروپا به همین نام رایج گشت.
به منظور اجرای این مالیات در ایران، لایحه آن برای اولین بار در دی ماه 1366 به مجلس شورای اسلامی برده شد. این لایحه در کمیسیون اقتصادی مجلس مورد بررسی قرار گرفت. و پس از اعلام نظرات موافق و مخالف به صحن علنی مجلس رفت که پس از تصویب 6 ماده از آن بنا به تقاضای دولت و به دلیل اجرای سیاست تثبیت قیمت ها به دولت بازگردانده شد.
در سال 1370 بخش امور مالی صندوق بین المللی پول، در راستای اصلاح نظام مالیاتی جمهوری اسلامی ایران، اجرای سیاست مالیات بر ارزش افزوده را به عنوان یکی از عوامل اصلی افزایش کارایی و اصلاح نظام مالیاتی پیشنهاد نمود. با توجه به نظرات کارشناسان صندوق بین المللی پول، مطالعات و بررسی های متعددی در این زمینه در وزارت امور اقتصاد و دارایی صورت پذیرفت. و اجرای مالیات بر ارزش افزوده در سمینارها و کمیته های مختلف علمی با حضور کارشناسان داخلی و خارجی مورد تاکید قرار گرفت.
سرانجام قانون مالیات بر ارزش افزوده با اختیارات ناشی از ماده 85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب شد. اما با توجه به اینکه این قانون به صورت موقت باید اجرا می شد. از 13 دی 1400 این قانون دائمی اجرا شد. البته اجرای کامل این قانون منوط به راه اندازی کامل سامانه مودیان و ثبت نام همه مودیان مالیاتی در این سامانه است.
طبق ماده 12 قانون مالیاتهای مستقیم، عرضه کالاها و ارائه خدمات زیر و همچنین واردات آنها حسب مورد از پرداخت مالیات معاف می باشند.
نکته:طبق قانون جدید، اصل طلا، جواهر، پلاتین به کار رفته از پرداخت این مالیات معاف می شود. اما اجرت ساخت، سود و کارمزد مشمول 10 درصد مالیات ارزش افزوده خواهد بود.
سازمان امور مالیاتی کشور برای ارسال اظهارنامه ارزش افزوده زمانی را تعیین میکند و در ضورتی که مودیان در زمان تعیین شده اظهارنامه ارسال نکنند، جریمه می شوند. این جریمه ها قابل بخشش نیستند. توجه داشته باشید حتی در صورتی که شرکت یا مشاغل اشخاص حقیقی و حقوقی هیچ فعالیت مالی نداشته باشد، باز هم اشخاص موظفند اظهارنامه ارزش افزوده را تسلیم سازمان امور مالیاتی کنند. و اگر می خواهند که جریمه به آنها تعلق نگیرد باید اظهارنامه با ارزش افزوده را سفید و همراه با مدارک مربوطه ارائه کنند. پس نداشتن فعالیت مالی نباید دلیلی برای عدم ارسال اظهارنامه ارزش افزوده باشد.
مواردی که باعث جریمه مشمولان می شود:
1.عدم ثبت نام توسط مشمولین در موعد مقرر
2.صادر نکردن صورتحساب به خریدار کالا یا خدمات
3.ثبت نادرست ارزش ریالی کالا یا خدمات در صورتحساب رسمی که کد اقتصادی دارد
4.ثبت و تکمیل نکردن اطلاعات صورتحساب قانونی فروشنده کالا یا خدمات
5.عدم تحویل اظهارنامه قانونی
6.عدم ارائه دفاتر قانونی پلمپ شده توسط شرکت ها
7.عدم پرداخت مالیات در موعد مقرر
همانند اغلب ابزارهای اقتصادی، مالیات بر ارزش افزوده نیز دارای مزایا و معایبی است. از مزایای آن می توان به موارد زیر اشاره کرد.
اما این روش از اخذ مالیات معایبی هم دارد. از جمله معایب آن می توان به ترس از افزایش تورم در کشور اشاره کرد. در واقع این مالیات، قیمت تمام شده فروش را در مراحل مختلف اخذ مالیات افزایش می دهد. همچنین اجرای این روش نیازمند انجام مطالعات دقیق و علمی و ایجاد ساختار سازمانی مورد نیاز است.
پذیرش اعتبار مالیاتی مودیان نیازمند مشمولیت آنان در نظام مالیات بر ارزش افزوده، ثبت نام در سامانه ، داشتن گواهینامه ثبت نام و داشتن مدارک مشتبه و مورد قبول سازمان دارایی شامل صورتحساب، اسناد پرداخت بهای کالا و خدمات و مالیات به عوارض ارزش افزوده، شناسایی فروشنده، کنترل اسناد حمل، رسید انبار و …. حسب مورد خواهد بود.
داشتن گواهینامه ثبت نام (بدون درج نام مودی) در فهرست مودیان ثبت نام شده فاقد اعتبار مالیاتی در زمان انجام معامله شرط کافی برای شناسایی معامله و پذیرش اعتبار مالیاتی نخواهد بود.
چطوری مالیات بر ارزش افزوده را پس از خرید درخواست کنم؟
در صورتی که شما صاحب یک کسبوکار هستید، میتونید مالیات پرداختی را در مقابل مالیاتی که از مشتریان خود دریافت کردهاید، کسر کرده و از دولت بازپسگیری کنید
اشخاص حقیقی میتونن از این مالیات معاف شن؟
مشاغلی که توی 10 فراخوان سارمان امور مالیاتی معاف از مالیات بر ارزش افزوده هست و مشمولینی که کالای معاف ار مالیات بر ارزش افزوده خرید و فروش میکنن.مثلا داروخانه قسمت دارو معاف از مالیات بر
ارزش افزوده است ولی قسمت آرایشی و بهداشتی شامل مالیات بر ارزش افزوده می باشد
مالیات بر ارزش افزوده روی قیمت نهایی کالا اثر داره؟
بله،مالیات بر ارزش افزوده بر قیمت نهایی کالا تأثیر میزاره.مالیات بر ارزش افزوده به قیمت فروش اضافه میشود و در مرحله آخر مصرفکننده نهایی در هنگام خرید کالا آن را میپردازد
چطوری میتونم مالیات بر ارزش افزوده مو چرداخت کنم؟
بعد از هر فصل اظهارنامه مالیاتی خودتونو به اداره مالیات ارسال کنید